Pieker je suf!

Het belangrijkste misverstand over piekeren is, dat we denken dat je met piekeren problemen oplost. Dat is zelden het geval!

Piekeren kenmerkt zich namelijk door twee dingen: je gedachten gaan eigenlijk steeds in een cirkeltje rond en je voelt je meestal onrustig en gespannen tijdens het piekeren. Om met dat eerste te beginnen. Constructief denken, dat wil zeggen oplossingsgericht denken, kenmerkt zich door buiten de box denken of in ieder geval in een logische lijn lineair van A naar B.

Zijn er alternatieven voor piekeren?

Piekergedachten grijpen juist steeds op elkaar in zonder dat sprake is van verruiming van het denken. Als je dus een probleem wilt oplossen, kan je beter een blokje omgaan of een andere manier van over problemen nadenken toepassen dan te gaan piekeren. Daarnaast voelen we ons ten tijde van het piekeren vaak niet in topvorm. Hoor je wel eens iemand zeggen: “Zo ik heb toch een even fijn zitten piekeren gisteravond?” Ik niet, en dat klopt ook: piekeren is geen fijn gevoel. Daarmee laat het direct zien dat het geen optimale staat is om beslissingen te nemen.

Waarom doen we het dan zo veel en zo vaak als we met problemen te maken krijgen?

Het lijkt wel of het voor de meeste mensen een soort automatisme is. Er is ook niets mis mee om als je een probleem hebt, daar eens goed over na te willen denken. Zo begint piekeren ook meestal. Je zit met een probleem en je probeert dat op te lossen. Veel dingen worden ook opgelost door er even goed over na te denken. Echter, als het probleem gecompliceerd is of er komen veel emoties bij kijken, kan wat begon als eens even ‘goed nadenken’ verzanden in piekeren. Het wordt daarmee als het ware een terugkerend ritueel om aan het probleem te denken, zonder dat je het oplost.

Piekeren neemt spanning weg, toch?

Piekeren ontstaat dus vaak als een uit de hand gelopen nadenken over een probleem. Daarna zijn er andere factoren die het piekeren in stand houden. Gek genoeg blijkt een grote in standhoudende factor te zijn dat het spanning wegneemt. Op het eerste gezicht lijkt dit onlogisch: piekeren roept toch juist spanning op? Dat klopt oppervlakkig gezien wel, maar het zorgt er ook voor dat je de echte angsten die vaak gepaard gaan met het probleem waar het omgaat niet onder ogen hoeft te zien.

Zolang je erover piekert hoef je geen beslissing te nemen.

Immers je denkt erover na en dat is toch verstandig bij zoiets belangrijks? Op de lange termijn werkt dit alleen niet: je houdt weliswaar de dingen of emoties waar je werkelijk bang voor bent op afstand, maar dat gaat je steeds meer tijd en energie kosten. Je piekert je letterlijk suf. Dan is het is tijd om de balans op te maken: word ik gelukkig van al dat piekeren, helpt het me verder, of strooi ik mezelf eigenlijk zand in mijn ogen?

Hoe doorbreek ik mijn gepieker?

  • Probeer een teken met jezelf af te spreken om het piekeren te onderbreken, een zogeheten ‘pieker-stop-signaal’. Vaak pieker je namelijk ongemerkt. Als je dit dan toch opmerkt kun je jezelf onderbreken. Een voorbeeld hiervan is een elastiekje om je pols doen en het moment dat je merkt dat je piekert, laat je dat even tegen je huid schieten.
  • Stel een piekerkwartier in. Reserveer hiervoor een vaste tijd per dag en ga dan met een schrift aan tafel zitten. In dat kwartier mag je niets anders doen dan piekeren. Schrijf alle piekergedachten op. Zet een keukenwekker en doe na een kwartier het schrift dicht. Als je overdag of ’s nachts de neiging krijgt om te piekeren, probeer dit dan uit te stellen tot het piekerkwartier.
  • Onderzoek (eventueel met behulp van een therapeut) wat de gevoelens en emoties zijn die je eigenlijk niet hoeft toe te laten door het piekeren. Wat vermijd je daarmee en hoe pijnlijk voelt het als je dat wel zou moeten toelaten?
  • Breng in kaart wat je ‘meta-cognities’ zijn over piekeren. Dit is een ingewikkeld woord, maar bedoeld wordt: wat vind jij van piekeren? Denk je dat het een slimme manier is om dingen aan te pakken? Of voel je je verplicht over iets te piekeren (het is immers zo’n ernstig probleem)? Als je weet welke kwaliteit jij toedicht aan het piekeren kun je die ook beter beoordelen en bekijken of die wel klopt.
  • Registreer per dag hoeveel je piekert en waarover. Ook kan dat inzicht geven in het waarom van je piekeren. Pieker je bijvoorbeeld altijd voordat je naar je werk moet, of als je op de fiets zit, of ’s nachts. Wanneer je het registreert, blijkt soms dat piekeren voor jou verbonden is geraakt met bepaalde handelingen of rituelen en dat het meer een gewoonte is geworden dan dat je het echt bewust doet. Zodra je je dat realiseert, kun je het patroon makkelijker doorbreken.
  • Zet iets in de plaats van het piekeren. Ga een eind lopen of fietsen (piekeren verboden!), probeer mindfulness, meditatie of ontspanningsoefeningen. Er zijn talloze cursussen en apps om je daarbij te helpen. Het gaat erom een manier te vinden waarmee jij je gedachten op andere zaken dan het piekeren kunt leren richten.

Dit stuk is geschreven door Julia Doets, Psycholoog bij Vitaalpunt.

Meer lezen en tips over Piekeren, vind je hier.

Probeer jij ook je gepieker te doorbreken, maar is het je tot nu toe nog niet gelukt? Neem dan contact met ons op. We luisteren graag naar jouw verhaal!

Recente Blog berichten

Schrijf een reactie