Wat is een Posttraumatische stress-stoornis (PTSS)?

Wanneer je iets heel ergs hebt meegemaakt, kan die gebeurtenis steeds op een indringende manier in je gedachten of dromen terugkomen. Dit kan komen na een oorlogservaring, een natuurramp, een vliegtuigongeluk, een terroristische aanslag, aanranding, verkrachting, beroving met geweld, of door het zien van mensen die ernstig gewond zijn of gedood. Het is alsof de ingrijpende gebeurtenis zich telkens weer voor je ogen afspeelt, alsof je het steeds opnieuw beleeft. Dit is posttraumatische stress. Als deze stress en de daaraan gekoppelde klachten zich langer dan een maand voordoen, kan er sprake zijn van een Post Traumatische Stressstoornis (PTSS).

Zo’n schokkende gebeurtenis kan het geestelijk en lichamelijk evenwicht ernstig verstoren. Geest en lichaam blijven als het ware rekening houden met gevaar dat er niet meer is: de angst blijft de hele tijd bestaan. Chronische stress, extra grote waakzaamheid, en allerlei lichamelijke klachten zijn vaak het gevolg. Dit hindert mensen met PTSS op veel manieren in hun dagelijks leven.

Er is een belangrijk verschil met andere psychische stoornissen. Ook daar spelen negatieve levensgebeurtenissen vaak een rol, maar een PTSS gaat altijd direct terug op een trauma. De PTSS verschilt ook van andere stoornissen omdat mensen niet het trauma zelf, maar de herinnering aan het trauma uit de weg willen gaan.

Symptomen PTSS

Je hebt een heftige gebeurtenis meegemaakt met een dreigende of daadwerkelijke dood of ernstige verwonding en ervaart angst, hulpeloosheid of afschuw. Vervolgens beleef je deze gebeurtenis de hele tijd opnieuw (herbeleving) en ervaart terugkerend en onaangename herinneringen aan de gebeurtenis of droomt erover. Ook lijdt je onder de herinneringen en ervaart mogelijk lichamelijke reacties als je iets ziet of hoort dat je doet denken aan de traumatische gebeurtenis.

Een ander symptoom is dat je er alles aan doet om de stresserende gedachten te vermijden. Je gaat bijvoorbeeld niet meer naar de plek waar het gebeurd is. Je mijdt de mensen die met het nare voorval te maken hadden, of die je eraan doen denken. Ook ga je gedachten, gevoelens en gesprekken uit de weg die bij het trauma horen, of je laat afgestompte reacties zien.

De kans is groot dat je prikkelbaarder bent geworden na de traumatische gebeurtenis of ervaart moeite met slapen en een slechte concentratie.

Behandeling op maat

Iedere stessstoornis is anders, want ieder mens is anders. De behandeling bestaat daarom uit technieken, methoden en theorieën met een wetenschappelijke basis, gecombineerd met een unieke en persoonlijke samenstelling.

Eerst keuze voor behandeling van ptss is psycho educatie en EMDR. Dit kan eventueel worden aangevuld met trauma-gerichte cognitieve gedragstherapie  (zoals schrijftherapie of andere cognitieve gedragsmatige elementen) of met exposure therapie/ imaginaire exposure.

Wat kun je zelf doen?

  • Zorg dat u genoeg weet over PTSS. Zorg er ook voor dat mensen die voor u belangrijk zijn, genoeg weten over PTSS.
  • U moet weliswaar zelf uw PTSS aanpakken, maar vrienden, familie en hulpverleners kunnen u daar goed bij helpen. De Angst, Dwang en Fobie Stichting organiseert lotgenotencontact.
  • Neem de tijd om met uw behandelaar, familie en vrienden uit te zoeken hoe om te gaan met PTSS.
  • Zoek uit of, en welk werk haalbaar is, bijvoorbeeld parttime of fulltime, betaald of vrijwillig. Neem niet te veel hooi op uw vork.
  • Breng structuur aan in uw dagen. Soms geeft de behandeling die al, en anders kan dat door sport of (vrijwilligers)werk.

Meer weten en handige links