De nieuwe schijf van vijf

 In Gezondheid, Leefstijl

In maart lanceerde het Voedingscentrum de zesde versie van de vertrouwde “schijf van vijf”. DÉ schijf geeft van oudsher een richtlijn voor de “essentie van gezonde voeding”. Het Voedingscentrum geeft aan dat “elke stap in de richting van de schijf van vijf gezondheidswinst oplevert”. De Gezondheidsraad heeft het wetenschappelijke onderzoek uitgevoerd dat als basis voor de nieuwe schijf geldt. Bij dit onderzoek hebben ze gekeken naar de invloed van voeding op de tien meest voorkomende chronische ziekten in Nederland, zoals hart-vaartziekten, kanker, diabetes en depressie.

Bij Vitaalpunt zijn we gewend om te kijken naar wetenschappelijk onderzoek als basis voor onze behandeling. In het geval van voeding is dit niet altijd eenvoudig. Er wordt veel onderzoek gedaan naar voeding en de effecten hiervan, maar deze onderzoeken worden lang niet altijd op de goede manier uitgevoerd. Het gevolg hiervan is dat er veel (onbetrouwbare) adviezen in de media verschijnen. Dit leidt regelmatig tot hypes. Hier achter aan rennen geeft ons het gevoel dat we “gezond bezig” zijn. Maar het zaait ook veel verwarring. Een groot deel van mijn gesprekken over gezond eten gaan over vragen rondom hypes omdat mensen door de bomen het bos niet meer zien.

Zoals bij iedere nieuwe voedingsrichtlijn, doet ook de nieuwe schijf van vijf het nodig stof opwaaien. Alhoewel de nieuwe schijf van vijf een goede basisrichtlijn is, is het niet zaligmakend. Professor Katan verwoordt in één van zijn columns treffend de tegenstrijdigheid die ontstaat: “Er wordt dagelijks melk of yoghurt geadviseerd. De argumentatie hier voor is vreemd. Je denkt dat het gaat om kalk voor sterke botten en tanden, maar voortaan mag je aan de ontbijttafel de volgende dialoog verwachten:

Pappa: Sem, drink je melk op!

Sem: Waarom?

Pappa: omdat volgens de Gezondheidsraad het aannemelijk is dat de consumptie van zuivel samenhangt met een lager risico op darmkanker!

Sem (na een snelle search op zijn smartphone): en prostaatkanker dan?

Pappa: prostaatkanker stond niet op het lijstje. Schiet op, je moet naar school!

Sem heeft gelijk: veel melk drinken lijkt de kans op prostaatkanker iets te vergroten en dat wordt in het advies genegeerd. Dat komt niet omdat de commissieleden relaties hadden met de zuivel of andere industrieën, daar is streng op gelet. Nee, het komt omdat het advies alleen kijkt naar de ergste tien ziekten in Nederland en daar zit prostaatkanker niet bij. Dat werkt hier vreemd uit.

De nieuwe schijf van vijf heeft een aantal sterke punten. Ten eerste is het credo van de nieuwe schijf: “meer plantaardig, minder dierlijk”. Hierbij is rekening gehouden met datgene wat voor ons lichaam gezond is. Ook het milieu wordt hierbij meegenomen: de vleesindustrie is extreem vervuilend. Met dit uitgangspunt hebben noten en peulvruchten nu een vaste plek in het advies. En ook de consumptie van groente en fruit wordt extra gestimuleerd. In mijn ogen is een ander belangrijk punt uit de schijf van vijf de nadruk op gevarieerd eten. Door verschillende voedingsmiddelen te eten krijgen we veel verschillende stoffen binnen. Dit zorgt voor risicospreiding: de kans op tekorten is klein, maar ook de kans op het binnen krijgen van te veel slechte stoffen is klein. Ten slotte is het advies tegen alcohol steviger als voorheen, waardoor nog duidelijker wordt aangegeven dat alcohol “meer kapot maakt dan je lief is”. Een deel van het advies is hetzelfde gebleven. Daarmee is de schijf van vijf misschien niet “hip”, maar het sluit wel aan op wat oudere collega’s zeggen die al een jaar of 25 in het vak zitten: er komen steeds nieuwe inzichten, maar uiteindelijk komt het er vaak op neer dat “alles met mate” het beste advies is. De site van het Voedingscentrum is wel vernieuwd, de adviezen zijn persoonlijker dan voorheen.

Als diëtist bij Vitaalpunt volg ik de richtlijnen behorend bij de nieuwe schijf. Omdat de richtlijn ook beperkingen kent, houd ik ook in de gaten wat bekende Nederlandse hoogleraren voedingsleer publiceren en hoe zij de nieuwste onderzoeken becommentariëren. Zij zijn degenen die hun werk hebben gemaakt van het interpreteren van onderzoek. Ze helpen mij door de bomen het bos te zien, zodat ik bij Vitaalpunt mensen van een eerlijk advies kan voorzien.

dit artikel is geschreven door Nienke Jager: Psycholoog en Diëtist bij Vitaalpunt.

Recente Blog berichten

Schrijf een reactie